داخوا خوا هه‌یه‌؟ داخوا نیشانه‌یه‌ک له‌ هه‌بوونیه‌تی خوا هه‌یه‌؟




پرسیار: داخوا خوا هه‌یه‌؟ داخوا نیشانه‌یه‌ک له‌ هه‌بوونیه‌تی خوا هه‌یه‌؟

وه‌ڵام:
هه‌بوونی خوا ناکرێت بسه‌لمێندرێت یان بخرێته‌ درۆوه‌. له‌ ئینجیلدا هاتووه‌ که‌ ده‌بێت هه‌قێقه‌تی هه‌بوونی خوا به‌ ئیمان قبووڵ بکه‌ین: "و به‌ بێ ئیمان، ناکرێت خوا رازی بکرێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ هه‌ر که‌سێ که‌ په‌نا ده‌باته‌ به‌ر ده‌رکی ئه‌و ده‌بێت باوه‌ڕی به‌ هه‌بوونی ئه‌و هه‌بێت و خوا به‌و که‌سانه‌ی که‌ له‌ قووڵایی دڵه‌وه‌ ئیمانیان پێیه‌تی، خه‌ڵات ده‌دات." (عێبری ۱۱:۶). ئه‌و خوایه‌ی که‌ به‌مجۆره‌ هه‌مووان ده‌یانهه‌وێت، ده‌یتوانی به‌ ڕه‌حه‌تی ببینرێت و هه‌بوونی خۆی به‌ جیهان بسه‌لمێنێت. به‌ڵام به‌وجۆره‌، پێویستییه‌ک به‌ ئیمان به‌ خوا نه‌بوو. "ئه‌و کاته‌ عیسا پێی گوت: "تۆ ئه‌منت دیتووه‌ و هه‌ر به‌م هۆیه‌ ئیمانت هێناوه‌، ره‌حمه‌تی خوا له‌ سه‌ر ئه‌وانه‌ی بێت که‌ نه‌یاندیتووه‌ و ئیمانیان هێنا." (جان ۲۰:۲۹)

وێرای ئه‌وه‌، ئه‌مه‌ به‌و واتایه‌ نییه‌ که‌ نیشانه‌یه‌ک له‌ هه‌بوونی خوا نییه‌. ئینجیل ده‌ڵیت:" فه‌ڵه‌ک، گه‌وره‌یی خوا ستایشت ده‌کات؛ ئاسمانه‌کان له‌ ئاسه‌واری ئه‌و قسه‌ ده‌که‌ن. هه‌موو رۆژێ قسه‌گه‌لێک به‌ زماندا دێنن، هه‌موو شه‌وێ زانست ده‌نێنه‌ پیشان دان. هیچ وتار و زمانێ نییه‌ که‌ ده‌نگیان تێیدا نه‌بیسرێت. ده‌نگیان بۆ هه‌مووی زه‌وین و وشه‌کانیان تا ئه‌وپه‌ڕی جیهان ده‌گات.(زه‌بوور ۴-۱۹:۱)". ڕوانین بۆ ئه‌ستێره‌کان، تێگه‌یشتن له‌ گه‌وره‌یی جیهان، چاولێکردنی سه‌یروسه‌مه‌ره‌کانی سروشت، دیتنی جوانی ئاوابوونی (نیشتنی) خۆر، هه‌مووی ئه‌مانه‌ به‌ خوایه‌کی خولقێنه‌ر ئاماژه‌ ده‌که‌ن. ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ به‌س نییه‌، نیشانه‌ی خوا له‌ دڵیشماندا هه‌یه‌. په‌رتووکی کۆمه‌ڵی بن داوود ۳:۱۱ ده‌ڵێت:"...ئه‌و هه‌رمانی (نه‌مری) خسته‌ دڵی مرۆڤه‌وه‌." له‌ قووڵاییه‌کانی ده‌روونمانه‌وه‌ ئه‌و مه‌عریفه‌یه‌ هه‌یه‌ که‌ شتێک بانتر له‌م ژیانه‌ و که‌سێک بانتر له‌م جیهانه‌ هه‌یه‌. ده‌توانین به‌ وریاییه‌وه‌ له‌م زانسته‌ نکۆڵی بکه‌ین، به‌ڵام ئاماده‌بوونی خوا له‌ ئێمه‌دا و ده‌وروبه‌رماندا دیسانیش ده‌بینرێت. وێرای وه‌ها شتێک، ئینجیل ئاگادار ده‌کاته‌وه‌ که‌ هه‌ندێ که‌س هه‌روه‌ها له‌ هه‌بوونی خوا نکۆڵی ده‌که‌ن:"نه‌زان له‌ پێش خۆیه‌وه‌ ده‌ڵێت:"خوایه‌ک نییه‌"(زه‌بوور ۱۴:۱). له‌وێوه‌ که‌ زۆربه‌ی خه‌ڵک به‌ درێژایی مێژوو، له‌ هه‌موو که‌لتووره‌کان، شارستانییه‌ته‌کان و وشکاییه‌کاندا باوه‌ڕیان به‌ هه‌بوونی جۆرێ خوا هه‌یه‌، که‌وایه‌ ده‌بێت شتێک (یان که‌سێک) بووبێته‌ هۆی وه‌ها بڕوایه‌ک.

جگه‌ له‌و هۆهێنانه‌وانه‌ی ئینجیل له‌سه‌ر هه‌بوونی خوا، هۆهێنانه‌وه‌گه‌لی مه‌نتقیش (لۆژیکی) له‌مباره‌یه‌وه‌ هه‌یه‌. سه‌ره‌تا هۆهێنانه‌وه‌ی ئانتۆلۆژی (بوونناسی) لێکده‌ده‌ینه‌وه‌. باوترین جۆری هۆهێنانه‌وه‌ی بوونناسی، له‌ چه‌مکی خوا بۆ سه‌لماندنی هه‌بوونی ئه‌و که‌ڵک وه‌رده‌گرێت. ئه‌م هۆهێنانه‌وه‌یه‌، به‌ پێشکه‌ش کردنی پێناسه‌یه‌ک له‌ خوا به‌جۆره‌ ده‌ست پێده‌کات: "بوونێک که‌ ناکرێ مه‌زنتر له‌وه‌ وێنا بکرێت." پاشان به‌مجۆره‌ درێژه‌ ده‌دات که‌ هه‌بوون، گه‌وره‌تر له‌ نه‌بوونه‌ و که‌وایه‌، گه‌وره‌ترین بوونێ که‌ ده‌کرێ وێنا بکرێت ده‌بێ هه‌بێت. ئه‌گه‌ر خوا نه‌بووایه‌، که‌وایه‌ خوا گه‌وره‌ترین بوونێ که‌ ده‌کرێت وێنا بکرێ نه‌ده‌بوو، که‌ وه‌ها شتێک دژایه‌تی ده‌بێت له‌گه‌ڵ ئه‌و پێناسه‌یه‌ی که‌ له‌ خوا کراوه‌.

هۆهێنانه‌وه‌ی دووه‌م، هۆهێنانه‌وه‌ی ئیلاهییاته‌. به‌ پێی هۆهێنانه‌وه‌ی ئیلاهییات، له‌وێوه‌ که‌ جیهان، پیشانده‌ری وه‌ها به‌رنامه‌داڕشتنێکی جێی سه‌رسووڕمانه‌، حه‌تمه‌ن به‌رنامه‌داڕێژ ئیلاهی هه‌یه‌. بۆ نموونه‌، ئه‌گه‌ر گۆی زه‌وی به‌ته‌نیا چه‌ند سه‌د مایل نزیکتر یان دوورتر له‌ هه‌تاو بایه‌، نه‌یده‌توانی حه‌یاتی ئێستاکه‌ دابین بکات. ئه‌گه‌ر راده‌ی ئه‌و پێکهاتانه‌ی که‌‌ هه‌ن له‌ که‌ش و هه‌وایه‌ک دا که‌ تێیداین به‌ته‌نیا چه‌ند له‌ سه‌دا جیاوازی هه‌بایه‌، ته‌قریبه‌ن هه‌موو بوونه‌وه‌رانی زیندووی سه‌ری گۆی زه‌وی له‌ نێو ده‌چوون. ئه‌گه‌ری پێکهێنانی کوتووپڕی مۆلێکولێکی پڕۆتێیین ۱ له‌ ۱۰۲۴۳ دایه‌ (واته‌ ره‌قه‌می ۱۰ که‌ ۲۴۳ سیفر له‌ به‌رانبه‌ری دایه‌). سێلێک له‌ میلیۆنان مۆلێکولی پڕۆتێیین پێکهاتووه‌.

سێهه‌مین هۆهێنانه‌وه‌ی مه‌نتقی بۆ هه‌بوونی خوا هۆهێنانه‌وه‌ی جیهان ناسییه‌. هه‌ر به‌رهۆیه‌ک هۆیه‌کی هه‌یه‌. ئه‌م جیهانه و هه‌موو شتێ تێیدا به‌رهۆن. ده‌بێ هۆیه‌ک بۆ پێکهاتنی هه‌موو شتێ هه‌بێت. له‌ کۆتاییدا، ده‌بێت شتێک هه‌بێت که‌ "بێ ئه‌وه‌ی پێویستی به‌ هۆ" هه‌بێت سه‌به‌بی پێکهێنانی شته‌کانی تر بێت. ئه‌م هۆیه‌ی که‌ "پێویستی به‌ هۆ نییه‌" خوایه‌.

هۆهێنانه‌وه‌ی چواره‌م هۆهێنانه‌وه‌ی ئه‌خلاقی پێده‌ڵین. هه‌موو که‌لتوورێک به‌ درێژایی مێژوو جۆرگه‌لێکی‌ جیاوازی له‌ یاسا هه‌بووه‌. له‌ هه‌موویاندا، هه‌ست به‌ دیاریکردنی چاکه‌ و خراپه‌ هه‌یه‌. کوشتن، درۆ گوتن، دزی و گه‌نده‌ڵی ته‌قریبه‌ن له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا قبووڵ ناکرێن. ئه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌ی ئه‌م دیاریکردنه‌ی چاکه‌ و خراپه‌ خوای پیرۆز نییه‌ که‌وایه‌ چییه‌؟

وێرای هه‌مووی ئه‌مانه‌، ئینجیل ده‌ڵێت که‌ خه‌ڵک، زانستی روون سه‌باره‌ت به‌ خوا که‌ نکۆڵی لێناکرێت به‌ درۆ ده‌زانن و له‌ جیاتی ئه‌وه‌ درۆیه‌ک باوه‌ڕ ده‌که‌ن. رۆمی ۱:۲۵ ده‌ڵیت: "ئه‌وان هه‌قێقه‌تی خوایان به‌ درۆیه‌ک گۆڕییه‌وه‌ و به‌ جێگای خولقێنه‌رێک که‌ به‌رده‌وام ستایشت ده‌کرێت، خولقاوه‌کان په‌رستش و عیباده‌ت ده‌که‌ن. ئامین." ئینجیل هه‌روه‌ها راده‌گه‌ینێت که‌ خه‌ڵک عوزرێکیان بۆ باوه‌ڕ نه‌کردنی خوا نییه‌: "له‌وێوه‌ که‌ له‌ کاتی خولقاندنی جیهانه‌وه‌، تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی نادیاربوونی خوا، ده‌سه‌ڵاتی هه‌رمانی و زاتی ئیلاهی ئه‌و به‌ روونی دیتراوه‌ و هه‌بوونی خولقاوه‌کان بۆ تێگه‌یشتن له‌وه‌ یارمه‌تی داوه‌‌، مرۆڤ هیچ عوزر و بیانوویه‌کی نییه‌." (رۆمی ۱:۲۰).

خه‌ڵک ئیدیعا ده‌که‌ن که‌ هۆی نکۆڵی کردن له‌ هه‌بوونی خوا "نازانستی بوونی ئه‌وه‌" یان "نه‌بوونی به‌ڵگه‌ له‌سه‌ر هه‌بوونی ئه‌وه‌". هۆی هه‌قێقی ئه‌م کاره‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌گه‌ر قبووڵ بکه‌ن که‌ خوایه‌ک هه‌یه‌، ده‌بێ به‌و بابه‌ته‌ش په‌ی ببه‌ن که‌ له‌ به‌رانبه‌ری خوادا به‌رپرسن و موحتاجی لێبوردنن له‌ لایه‌ن ئه‌وه‌وه‌. (رۆمی ۳:۲۳، ۶:۲۳). ئه‌گه‌ر خوا هه‌بێت، که‌وایه‌ ده‌بێ بۆ کاره‌کانمان وه‌ڵامده‌ری ئه‌و بین. ئه‌گه‌ر خوا نه‌بێت، که‌وایه‌ ده‌توانین به‌ بێ نیگه‌رانی سه‌باره‌ت به‌ قه‌زاوه‌تی خوا، هه‌ر کارێ که‌ ده‌مانه‌وێت جێبه‌جێ بکه‌ین. هه‌ر به‌م هۆیه‌یه‌ که‌ زۆربه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ له‌ هه‌بوونی خوا نکۆڵی ده‌که‌ن، به‌ توندی پشت ده‌به‌ستن به‌ ته‌کامولی سروشت خوازانه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ به‌وان هێزی هه‌ڵبژارنی باوه‌ڕ به‌ خوایه‌کی خولقێنه‌ر ده‌دات. خوا هه‌یه‌ و ده‌ره‌نجام هه‌مووان ده‌زانن که‌ ئه‌و هه‌یه‌. ئه‌وه‌ی که‌ هه‌ندێ که‌س به‌ توندی تێده‌کۆشن که‌ هه‌بوونی ئه‌و به‌ درۆ خه‌نه‌وه‌ بۆخۆی هۆهێنانه‌وه‌یه‌که‌ بۆ هه‌بوونی خوا.

له‌ کوێوه‌ بزانین که‌ خوا هه‌یه‌؟ ئێمه‌ که‌ مه‌سێحین، ده‌زانین که‌ خوا هه‌یه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ هه‌موو رۆژێ له‌گه‌ڵی قسه‌ ده‌که‌ین. ده‌نگی ئه‌و له‌ کاتی قسه‌ له‌گه‌ڵ خۆماندا نابیسین به‌ڵام هه‌ست به‌ ئاماده‌بوونی ئه‌و ده‌که‌ین، هه‌ست ده‌که‌ین که‌ ئێمه‌ هیدایه‌ت ده‌کات، ده‌زانین که‌ خۆشمانی ده‌وێت و داوای ره‌حمه‌تی ئه‌و ده‌که‌ین. هه‌ندێ بابه‌ت له‌ ژیانماندا روویداوه‌ که‌ شرۆڤه‌یه‌کی تر جگه‌ له‌ خواوه‌ندی نییه‌. خواوه‌ند ئه‌وه‌نده‌ به‌ شێوه‌یه‌کی موعجیزاوی ئێمه‌ی رزگار کردووه‌ و ژیانمانی گۆڕاوه‌ که‌ چاره‌یه‌کمان جگه‌ له‌ به‌ راست زانین (ته‌سدیق) و ستایشتی ئه‌و نییه‌. هیچ کام له‌م هۆهێنانه‌وانه‌ ناتوانێت که‌سێ قانیع بکات که‌ له‌ به‌ راست زانینی شتێکی به‌ ته‌واوه‌تی روون سه‌رپێچی بکات. له‌ کۆتاییدا، ده‌بێت له‌ رێگای ئیمانه‌وه‌ هه‌بوونی خوا قبووڵ بکرێت. (عێبری ۱۱:۶). ئیمان به‌ خوا په‌ڕین به‌ره‌و تاریکایی نییه‌؛ هه‌ڵگرتنی هه‌نگاوێکی ئه‌من بۆ ژوورێکی زۆر روونه‌ که‌ ئێستاکه‌ش زۆربه‌ی خه‌ڵک تێیدان.



بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ لاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی کوردی – سۆرانی



داخوا خوا هه‌یه‌؟ داخوا نیشانه‌یه‌ک له‌ هه‌بوونیه‌تی خوا هه‌یه‌؟